Усяго патроху66

Рыбы спяць значна больш падобна да людзей, чым лічылася. І нават любяць днём падрамаць

Навукоўцы даўно ведалі, што рыбы спяць, але новае даследаванне паказала: іх сон значна складанейшы, чым меркавалася раней. Назіраючы за рухамі вачэй рыбак данія-рэрыя, даследчыкі вылучылі чатыры розныя станы сну, падобныя да тых стадый сну, якія навука апісвае ў чалавека ды іншых жывёл.

Даніо-рэрыа. Фота: Getty Images

Большасць рыб вядзе дзённы лад жыцця і адпачывае пераважна ноччу. Хоць у іх няма павекаў, святло ўсё роўна ўплывае на іх сон. Падчас адпачынку рыбы становяцца нерухомымі і горш рэагуюць на навакольныя раздражняльнікі. Калі пазбавіць іх сну, наступнай ноччу яны спяць даўжэй — гэтак жа, як і людзі. Новае даследаванне, на якое звяртае ўвагу The New York Times, паказвае, наколькі сон рыб сапраўды падобны да нашага.

Навукоўцы з Інстытута біялагічнай кібернетыкі Макса Планка ў Германіі назіралі за рыбкамі данія-рэрыя (Danio rerio, або zebrafish) — адным з асноўных лабараторных відаў у сучаснай біялогіі і нейранавуцы.

Асаблівасць данія ў тым, што ў першыя тры тыдні жыцця іх цела застаецца празрыстым. Гэта дазваляе непасрэдна назіраць за актыўнасцю мозгу пры дапамозе кальцыевай візуалізацыі — метаду, які паказвае, якія нейроны актывуюцца ў розныя моманты.

Для назіранняў вучоныя выкарысталі аўтаматызаваную сістэму мікраскопа і камеры, якія маглі самастойна сачыць за рыбамі ў акварыуме. Сістэма адсочвала паводзіны 105 данія падчас плавання, палявання і сну.

Даследчыкі маглі адначасова фіксаваць рухі цела, вачэй і працу мозгу. Гэта дапамагло звязаць канкрэтныя групы нейронаў з пэўнымі станамі сну.

Чатыры станы сну

Сочачы за рухамі вачэй данія-рэрыя, навукоўцы змаглі вызначыць чатыры розныя станы сну, блізкія да тых фаз сну, якія навука апісвае ў чалавека.

Тры з чатырох станаў прыпадаюць на ноч і доўжацца агулам каля 10 гадзін. Першы — і самы глыбокі — характарызуецца нерухомым, «шкляным» позіркам. Калі набліжаецца час абуджэння, надыходзіць другі, лягчэйшы стан: вочы рыбкі паторгваюцца ў адзін бок, а потым павольна вяртаюцца ў цэнтр. У трэцім стане, што надыходзіць бліжэй да раніцы, абодва вокі паварочваюцца ў адзін бок і застаюцца ў такім становішчы.

Асобную цікавасць выклікае чацвёрты стан, які навукоўцы звязваюць з дзённай дрымотай. На працягу дня рыбы могуць упадаць у кароткія эпізоды сну працягласцю ад 5 да 10 хвілін.

Нягледзячы на тое, што ў гэтыя моманты вочы рыбы рухаюцца, нібыта яна працягвае сачыць за наваколлем, мазгавая актыўнасць значна зніжаецца, а разбудзіць рыб становіцца цяжка. Гэта паказвае, што нават кароткая дзённая дрымота ў рыб суправаджаецца глыбокім зніжэннем актыўнасці мозгу.

Навукоўцы адзначаюць, што прырода сну ўсё яшчэ застаецца адной з вялікіх біялагічных загадак. Хоць амаль усе жывёлы праводзяць значную частку жыцця ў сне, дакладныя прычыны і механізмы гэтага працэсу вывучаныя не да канца.

Гэтае адкрыццё мае важнае значэнне для фундаментальнай навукі. Мозг данія-рэрыя, хоць і значна прасцейшы за чалавечы, утрымлівае падобныя генетычныя і нейронавыя механізмы рэгуляцыі сну. Вывучэнне такіх арганізмаў дапамагае даследчыкам лепш зразумець асноўныя механізмы сну і тое, як мозг аднаўляецца падчас адпачынку.

Па словах аўтараў, атрыманыя імі вынікі яшчэ раз паказваюць, што нават у адносна простых арганізмаў сон можа мець складаную структуру, а многія яго механізмы аказваюцца значна больш універсальнымі, чым меркавалася раней.

Каментары6

  • хамса
    04.06.2026
    няпраўда. я амаль не сплю
  • гінеколаг
    04.06.2026
    хамса, Вы спіце, але ня ведаеце пра гэта, бо Вас яшчэ не вывучалі.
  • ***
    04.06.2026
    Ну и как теперь рыбу есть?.....

Цяпер чытаюць

Ці пагражае Крыму блакада праз паралізаваны Крымскі мост?14

Ці пагражае Крыму блакада праз паралізаваны Крымскі мост?

Усе навіны →
Усе навіны

Самая танная кватэра — 222 тысячы рублёў. МАПІД прапанаваў кватэры ў «Сонечным» для ўсіх ахвотных5

46‑гадовага мінскага псіхолага і бізнэс-трэнера пасадзілі па палітычнай справе2

Прэзідэнт Манголіі, які тры тыдні таму сустракаўся з Лукашэнкам, падаў у адстаўку, абвінавачаны ў карупцыі1

У Германіі малады беларус ушчэнт раскалаціў фуру аб аўтадом пенсіянераў. Кіроўцаў ратавалі з дапамогай верталётаў

Расійскія і лукашэнкаўскія СМІ дагэтуль не паведамілі пра руйнаванне Крымскага моста7

Цэны на нерухомасць пайшлі ўніз. Прычым не толькі ў Мінску13

У крамах пачалі прадаваць новую экзатычную рэч

Амерыканскі судмедэксперт: Джэфры Эпштэйн, імаверна, быў забіты, а не пакончыў з сабой5

У Камышавасе завяршыўся пошук цел. У выніку расійскага ўдару там загінулі 72 чалавекі

больш чытаных навін
больш лайканых навін

Ці пагражае Крыму блакада праз паралізаваны Крымскі мост?14

Ці пагражае Крыму блакада праз паралізаваны Крымскі мост?

Галоўнае
Усе навіны →

Заўвага:

 

 

 

 

Закрыць Паведаміць