Грамадства77

«Галасавалі за Статкевіча: зямляк усё ж!»: Рэпартаж з радзімы палітвязня

Насцярожаная школа

Звесткі пра славутых землякоў у гарадах звычайна збіраюць і захоўваюць у краязнаўчых музеях. У вёсках гэтая місія ўскладзеная на школы.

Сярэдняя школа ў аграгарадку Лядна Слуцкага раёна — дагледжаны двухпавярховік. Да пачатку навучальнага года яшчэ паўмесяца, але да прыходу вучняў ужо ўсё падрыхтавана.

Калісьці, 40 гадоў таму, гэтую школу заканчваў сын мясцовых настаўнікаў Мікола Статкевіч. «Статкевіч-Статкевіч… Нешта знаёмае, — спрабуюць узгадаць настаўніцы. — Гэта каторы з БНФ?»

Статкевіч ніколі не быў у Беларускім Народным Фронце, але матэрыялаў пра яго ў школе на ўсялякі выпадак не захоўваюць. «Гэта вельмі палітызаваная справа, — апраўдваецца дырэктарка. — Калі б ён быў навукоўцам, акадэмікам, гэта было б зусім іншае пытанне». На стэндзе «Славутыя землякі» Статкевіча шукаць пакуль няварта.

«А што, ён кагосьці зноў збірае?» — удакладняе яна.

«Дык Статкевіч жа ў турме сядзіць», — нагадваю дырэктарцы.

«Няўжо ўсё яшчэ?» — здзіўляецца яна.

З інфармацыйнай прасторы дзяржаўных СМІ кандыдат у прэзідэнты знік адразу пасля выбараў. Пра ягоны чацвёрты год за кратамі многія землякі нават не здагадваюцца.

Пра палітыку ў Лядне размаўляць не любяць. Затое захоўваюць нацыянальны дух.

Гістарычныя Нясвіжчына і Случчына — адзін з трох аазісаў беларушчыны на карце краіны. Падчас папярэдняга перапісу насельніцтва да 50% гараджан і да 80—90% вяскоўцаў у рэгіёне казалі, што размаўляюць дома па-беларуску.

Дый ляднаўская школа ад дня свайго заснавання цалкам беларускамоўная.

Брат-дырэктар

Дырэктарка раіць паразмаўляць з былой настаўніцай Соф’яй Сцяпурай, якая сябравала з бацькамі Міколы.

Соф’я Сцяпура была класнай кіраўніцай у Аляксандра Статкевіча, старэйшага брата палітыка. Цяпер ён жыве ў Львове. Ажаніўся з дачкой дырэктара тамтэйшай лакафарбавай фабрыкі, а з цягам часу і сам стаў дырэктарам.

«Вельмі спакойныя хлопцы былі, абодва вучыліся добра. Вялікіх кампаній не ведалі, самі па сабе жылі», — расказвае Соф’я Аляксандраўна пра братоў.

Хату ў Лядне, у якой жылі Статкевічы, бацька Віктар Паўлавіч ставіў сваімі рукамі.

«Ніхто ў яго палец не паклаў на гэтую хату! Сам усё рабіў», — узгадвае Соф’я Аляксандраўна.

Пасля пераезду сям’і ў Баранавічы хату давялося прадаць. З цягам часу яна перайшла да наступнага гаспадара.

Лядна — не малая вёска. З дзясятак вуліц на ёй нібы нанізаныя на шашу, якая вядзе з Івацэвічаў праз Слуцк і Бабруйск аж да мяжы з Расіяй. Знайсці сярод сотняў дамоў былую хату Стакевічаў няпроста.

Дапамагае трактарыст: «Шукаеце, дзе Мікола жыў, кандыдат? Вось тут, праз дарогу».

На выбарах трактарыст галасаваў за Статкевіча. «Канечне, за яго. Ён жа зямляк!» Пра такі самы выбар кажуць і многія іншыя вяскоўцы. Хоць хапае і тых, хто падтрымліваў Лукашэнку.

«Коля — мужык»

Былая хата Статкевічаў.

У двары былой хаты Статкевічаў пад сонцам спіць сабака. На госця ён не рэагуе ніяк. Нарэшце ў дзвярах з’яўляецца падцягнуты мужчына. «Адпачываў пасля начной змены», — тлумачыць ён, пазяхаючы.

Пра славутага былога жыхара дома новы гаспадар, Вячаслаў Гардзіевіч, добра ведае, хоць і не быў знаёмы з ім асабіста. «Я нашмат старэйшы», — прызнаецца новы гаспадар. З выгляду і не скажаш, што яму пераваліла за 70.

«Перад выбарамі прыязджалі з абласнога тэлебачання, здымалі перадачу пра Статкевіча. Я нешта нават казаў у камеру. Назвалі час, калі будуць паказваць. Але ў апошні момант праграму ў эфір не пусцілі», — узгадвае ён. Па тэлевізары ў той час круцілі толькі «Жалезам па шкле».

Вячаслаў Казіміравіч земляка на прэзідэнцкіх выбарах не падтрымліваў, бо на ўчастак не хадзіў. Ён кажа, што выпісвае толькі «Советскую Белоруссію», і шчыра прызнаецца, што ўсю інфармацыю ўспрымае праз люстэрка дзяржаўнай прапаганды.

«А навошта яны шкло білі і дзверы ламалі?» — паўтарае ён.

«Што, сам Статкевіч і біў, што яму шэсць гадоў далі?» — перапытваў у яго.

«Гэта замнога», — згаджаецца гаспадар.

Але паўгадзінная размова пра будучыню Беларусі і перспектывы яе развіцця так і не прыходзіць да агульнага назоўніка.

Як паставіліся ў Лядне да жорсткага прысуду Статкевічу? «Гаварылі, што, каб выбралі Міколу, па-іншаму было б. І шкадавалі яго, і спачувалі… Але дапамагчы ж яму ніхто не можа», — разводзіць рукамі Соф’я Сцяпура. «Коля — сапраўдны мужык. Калі сціснуў зубы, то ўсё вытрымае», — перакананы сусед.

***

Шляхціч Статкевіч

Герб праваслаўнага роду Статкевічаў «Касцеша» вядомы з XV стагоддзя. Паводле легенды, мужнасць рыцара Касцешы ў 1072 годзе адзначыў польскі кароль Баляслаў I Храбры. Воін змагаўся ў глыбіні варожага стану, не зважаючы на зламаны меч, шматлікія крывавыя раны на целе і расшчэпленую на дзве часткі стралу, што засела ў плячы. Калі закончылася бітва і войска пачало збіраць здабычу, тады і з’явіўся перад каралём Касцеша. Ён зняў баявы шлем і, паказваючы на сваё зраненае цела, сказаў: «Гэта і ёсць мая здабыча!» На памяць пра такую адвагу кароль дазволіў рыцару змясціць на свой герб перакрыжаваныя стралу і меч.

Статкевічы былі знаным родам у Вялікім Княстве Літоўскім. На іх грошы пабудаваныя праваслаўныя Свята-Петрапаўлаўская царква ў Мінску, Куцеінская лаўра ў Оршы.

* * *

Жонка Статкевіча Марына Адамовіч: У мяне ёсць адчуванне шчаслівага лёсу

Бацька Статкевіча: Дык кагэбіст працягвае руку і кажа: «Віншую»

Каментары7

Цяпер чытаюць

«Гэта такая дробная, агідная помста Рамана». Соф’я Сапега расказала, як яе падманам знялі для перадачы Пратасевіча12

«Гэта такая дробная, агідная помста Рамана». Соф’я Сапега расказала, як яе падманам знялі для перадачы Пратасевіча

Усе навіны →
Усе навіны

Падчас расійскага ўдару па Львове там была беларуская дэлегацыя5

«Людзі п'юць з балота». Лукашэнка абурыўся якасцю вады ў Смаргоні4

Філасофскія гурткі, «вышэйшыя сілы», платныя курсы, пашпарт грамадзяніна Метагалактыкі — раскрыта дзейнасць секты4

Жыццё па падпісцы. У «Паўночным Беразе» скардзяцца на платную падпіску, патрэбную, каб карыстацца ўсімі функцыямі жыллёвага комплексу13

З'явіўся новы спадарожнікавы здымак пашкоджанняў Керчанскага моста6

Цыганкоў: Рост аўтсайдарства мужчын, іх сыход у парнаграфію і анлайн-гульні — новая праблема чалавецтва66

«Шмат плацяжоў было ў Польшчы». Беларусы масава скардзяцца на блакаванне банкаўскіх картак9

На «Яндэкс Картах» з'явіліся маршруты па Мінску, дзе ёсць пад'ёмнікі і пандусы

Колькі зарабляюць кур'еры на аўто ў дастаўцы «Яндэкс» у Беларусі4

больш чытаных навін
больш лайканых навін

«Гэта такая дробная, агідная помста Рамана». Соф’я Сапега расказала, як яе падманам знялі для перадачы Пратасевіча12

«Гэта такая дробная, агідная помста Рамана». Соф’я Сапега расказала, як яе падманам знялі для перадачы Пратасевіча

Галоўнае
Усе навіны →

Заўвага:

 

 

 

 

Закрыць Паведаміць