Навука і тэхналогіі44

«Гуляйце ў відэагульні або будзеце тупымі!» Што за даследаванне працы мозгу так усхвалявала Ілана Маска

Амерыканскі мільярдэр і ўладальнік сацыяльнай сеткі X з запалам адгукнуўся на новыя навуковыя даныя пра ўплыў відэагульняў на інтэлект. Геймінг сапраўды карэлюе з вастрынёй розуму, але зусім не здольны абараніць псіхіку ад дэпрэсіі і трывожнасці, у адрозненне ад спорту.

Арт да гульні Cyberpunk 2077. Фота: CD Projekt Red / Steam

Ілан Маск пракаментаваў вынікі міжнароднага праекта The Brain and Body Study, напісаўшы ў сацыяльнай сетцы X, што ў чалавецтва ёсць толькі два варыянты — гуляць у відэагульні або заставацца тупымі.

Падставай для такой высновы стаў артыкул у навуковым часопісе PLOS One. Даследчыкі з канадскага Заходняга ўніверсітэта і брытанскага Музея навукі вывучылі ўплыў штодзённых звычак на старэнне мозгу. Яны адабралі 923 добраахвотнікаў з сярэднім узростам 55 гадоў, сабралі даныя пра іх лад жыцця і прагналі праз серыю інтэлектуальных тэстаў і псіхалагічных апытанняў.

Відэагульні амалоджваюць мозг на 14 гадоў

Навукоўцы выявілі выразную карэляцыю паміж рэгулярнымі відэагульнямі і высокімі паказчыкамі кароткачасовай памяці, хуткасці апрацоўкі інфармацыі і лагічнага мыслення.

Удзельнікі эксперыменту, якія праводзілі за гульнямі аднаго тыпу пяць і больш гадзін на тыдзень, дэманстравалі кагнітыўныя здольнасці на ўзроўні людзей, маладзейшых за іх у сярэднім на 13,7 года.

Тыя, хто гуляў у розныя гульні менш за пяць гадзін, таксама мелі перавагу, апярэджваючы свой біялагічны ўзрост на 5,2 года.

Пры гэтым віртуальныя забавы ніяк не ўплывалі на эмацыйны фон — геймеры не мелі ніякіх пераваг у абароне ад дэпрэсіі або трывожнасці ў параўнанні з тымі, хто не гуляе ўвогуле.

Нейрабіялагічны механізм гэтага феномену даволі зразумелы. Сучасныя відэагульні патрабуюць імгненнай рэакцыі і пастаяннага пераключэння ўвагі, што сістэматычна стымулюе працу прэфрантальнай кары галаўнога мозгу, адказнай за прыняцце рашэнняў і планаванне.

Дынамічныя візуальныя задачы павялічваюць аб'ём шэрага рэчыва ў гіпакампе — галоўным цэнтры прасторавай арыентацыі і памяці чалавека. Пастаяннае дасягненне мікрамэтаў у гульнях правакуе рэгулярны выкід нейрамедыятара дафаміну, які падтрымлівае матывацыю і пластычнасць нейронных сувязяў нават у познія гады.

Спорт лечыць псіхіку, але не ўплывае на інтэлект

З фізічнай актыўнасцю сітуацыя аказалася люстраной. Выкананне рэкамендацый Сусветнай арганізацыі аховы здароўя (не менш за 150 хвілін умераных або інтэнсіўных практыкаванняў на тыдзень) ніяк не палепшыла кагнітыўных паказчыкаў удзельнікаў эксперыменту.

Затое спартыўныя людзі мелі на 12 % больш шанцаў на поўную адсутнасць сімптомаў дэпрэсіі і на 9 % радзей пакутавалі ад трывожнасці. Эфект быў найбольш прыкметны ў людзей з лёгкімі сімптомамі, а не сярод пацыентаў з цяжкай формай дэпрэсіі.

Выданне Neuroscience News тлумачыць гэты эфект фізіялогіяй: рэгулярныя практыкаванні не толькі зніжаюць узровень гармону стрэсу картызолу і запускаюць сінтэз эндарфінаў, але і стымулююць выпрацоўку нейратрафічнага фактару мозгу (BDNF). Гэты спецыфічны бялок літаральна адказвае за выжыванне і рост новых нейронаў. Акрамя таго, фізічныя нагрузкі паляпшаюць кровазварот і зніжаюць запаленчыя працэсы ў арганізме, напрыклад, узровень С-рэактыўнага бялку, якія сучасная медыцына шчыльна звязвае з развіццём клінічнай дэпрэсіі.

Ці мае Маск рацыю?

Катэгарычнасць Ілана Маска ігнаруе базавыя правілы навуковай статыстыкі. Праект меў перакрыжаваны (крос-секцыйны) дызайн. Гэта азначае, што даследчыкі зрабілі зрэз інфармацыі ў адзін канкрэтны момант часу і не назіралі за людзьмі ў дынаміцы на працягу некалькіх гадоў. У такіх умовах немагчыма ўстанавіць дакладную прычынна-выніковую сувязь.

Навукоўцы прызнаюць, што не могуць даказаць, быццам менавіта відэагульні робяць чалавека разумнейшым. З высокай доляй імавернасці працуе зваротны працэс: людзі з высокім інтэлектам і захаваным кагнітыўным рэзервам маюць натуральную біялагічную патрэбу ў складаных разумовых задачах, таму і выбіраюць відэагульні ў якасці хобі.

Гэтая ж логіка тычыцца і спорту: магчыма, не адсутнасць прабежак робіць людзей дэпрэсіўнымі, а сама дэпрэсія пазбаўляе іх матывацыі і фізічных сіл для заняткаў.

Уся статыстыка даследавання абапіралася на асабістыя апытанні, дзе людзі традыцыйна схільныя перабольшваць свае спартыўныя дасягненні і часцей памыляцца ў ацэнках часу. Варта ўлічваць і задэклараваны канфлікт інтарэсаў: адразу некалькі аўтараў даследавання прафесійна звязаныя з кампаніяй Creyos (былой Cambridge Brain Sciences), якая распрацавала кагнітыўныя тэсты для эксперыменту. Таму сапраўдны навуковы падыход патрабуе не рабіць радыкальны выбар паміж дзвюма актыўнасцямі, а арганічна спалучаць фізічныя практыкаванні для псіхічнай стабільнасці і складаныя кагнітыўныя задачы для захавання вастрыні розуму.

«Наша Нiва» — бастыён беларушчыны

ПАДТРЫМАЦЬ

Каментары4

  • Угу-гу
    17.09.2026
    За самаго Маска ў гульні гуляе цэлая Філіпінская вёска. А ён як бярэцца - адразну бачна, што нуб.

    Многія тэсты - гэта проста pattern recognition tasks некалькі групаў. Калі гуляеш у адпаведныя гульні, тое самае - з групаў пікселяў знаходзіш патрэбныя табе фігуры, якія азначаюць тое ці іншае. Далей уключаецца instant gratification - дапамінавы прыход ад таго, што знайшоў чарговую. Трэба ўсё болей і ўсё хутчэй.

    Адсюль фенамен гульні запоямі і спідраны.
  • Айай…
    17.09.2026
    Самае сумнае, што многія даверлівыя бацькі прачытаюць пра гэтае “дасьледаваньне” на карысьць “гульняў” і будуць дазваляць сваім дзецям сядзець гадзінамі і зьнішчаць мазгі і цела.
  • sky9
    19.09.2026
    "Катэгарычнасць Ілана Маска"
    Видно же что это полушутливый твит, где тут категоричность?

Цяпер чытаюць

Від на Каложскую царкву безнадзейна сапсаваны41

Від на Каложскую царкву безнадзейна сапсаваны

Усе навіны →
Усе навіны

Гіганцкі фантан працаваў сёння раніцай у Мінску

Памерла Ганна Садоўская — дзяячка польскай супольнасці ў Ваўкавыску1

«Лік ідзе на хвіліны, а сваякі павінны бегаць па вуліцы і шукаць мужчын». Ці павінна хуткая дапамога выносіць пацыента з кватэры?13

«Пад канвоем вывезлі нас з мяжы». Расійская блогерка расказала пра затрыманне мужа на беларускай мяжы праз падпіску5

Памёр 87‑гадовы турэцкі мільярдэр, уласнік мінскай Crowne Plaza. Але грошай не пакінуў ні жонцы-беларусцы, ні чатыром дзецям62

Стваральніца Belaruskicry упершыню пасля доўгай паўзы расказала, што цяпер з брэндам пасля прызнання яго экстрэмісцкім1

З цягніка зблізку знялі на відэа разбураную частку Крымскага моста8

У цэнтры Мінска на мосце 21‑гадовы перакуліўся на BMW. Момант трапіў на відэа2

Правакацыя з вялікай колькасцю ахвяр і абвінавачваннем Украіны. Стала вядома, якую правакацыю рыхтавалі на польска-расійскай мяжы7

больш чытаных навін
больш лайканых навін

Від на Каложскую царкву безнадзейна сапсаваны41

Від на Каложскую царкву безнадзейна сапсаваны

Галоўнае
Усе навіны →

Заўвага:

 

 

 

 

Закрыць Паведаміць