Свет11

Еўрасаюз абнавіў сваю арктычную стратэгію. Што памяняецца, а што застанецца як было?

Еўрапейскі саюз абнавіў сваю арктычную стратэгію, паставіўшы бяспеку ў цэнтр увагі. Прычынай сталі ўзмацненне вайсковай прысутнасці Расіі, рост стратэгічных амбіцый Кітая і пагаршэнне геапалітычнай сітуацыі. Брусель мае намер развіваць уласныя абаронныя магчымасці, паглыбляць супрацоўніцтва з НАТА, нарошчваць ледакольны флот і ўзмацняць кантроль за марскімі шляхамі і крытычнай інфраструктурай, піша Euronews.

Фота: vecteezy.com

Як заявіла кіраўніца дыпламатыі ЕС Кая Калас, з моманту прыняцця папярэдняй стратэгіі ў 2021 годзе сітуацыя ў сферы бяспекі істотна пагоршылася. Арктыка больш не ізаляваная ад глабальных геапалітычных канфліктаў. Таму Еўрасаюз лічыць неабходным спалучаць міжнароднае супрацоўніцтва са здольнасцю самастойна абараняць свае інтарэсы.

Змены клімату і раставанне лёду робяць Арктыку ўсё больш важным рэгіёнам. Тут адкрываюцца новыя гандлёвыя маршруты, становяцца даступнымі прыродныя рэсурсы, а размяшчэнне вайсковых сіл набывае ўсё большае значэнне.

У межах новай стратэгіі ЕС прапануе развіваць палітыку так званага Паўночнага суседства, якая прадугледжвае больш цеснае ўзаемадзеянне з Нарвегіяй, Ісландыяй, Канадай, Вялікабрытаніяй і ЗША. Для абмеркавання агульных праблем плануецца рэгулярна праводзіць саміты.

Па словах Калас, Расія аднаўляе былыя савецкія вайсковыя базы і выпрабоўвае ў Арктыцы новыя віды ўзбраенняў. Адначасова Кітай пашырае свае стратэгічныя амбіцыі ў рэгіёне. Асаблівую ўвагу выклікаюць кітайскія інвестыцыі ў парты, здабычу карысных выкапняў і крытычную інфраструктуру.

На перагляд еўрапейскага падыходу паўплывалі і дзеянні ЗША. Асабліва важным фактарам стала заява прэзідэнта Дональда Трампа пра намер далучыць Грэнландыю. Гэта прымусіла Еўрасаюз больш выразна акрэсліць сваю пазіцыю ў пытаннях суверэнітэту і тэрытарыяльнай цэласнасці арктычных дзяржаў.

Старшыня Еўракамісіі Урсула фон дэр Ляен адзначыла, што прынцыпы і правілы, якія раней забяспечвалі стабільнасць у рэгіёне, больш нельга лічыць гарантаванымі. Таму ЕС павінен змяняць сваю стратэгічную пазіцыю і разам з партнёрамі абараняць гэтыя прынцыпы.

У сферы бяспекі Еўрасаюз плануе пашырыць ледакольны флот і запусціць пілотны праект спадарожнікавага назірання за Арктыкай. Супрацоўніцтва з НАТА павінна палепшыць вайсковую мабільнасць і лагістыку, каб пры неабходнасці можна было хутка перакідаць у рэгіён значныя вайсковыя сілы. Таксама прадугледжваецца паляпшэнне транспартных сувязяў паміж усходам і захадам еўрапейскай часткі Арктыкі і Балтыйскім морам.

Асобнае месца ў стратэгіі займаюць гандлёвыя маршруты. Адкрыццё арктычных марскіх шляхоў можа забяспечыць Еўропе карацейшы доступ да азіяцкіх рынкаў і дазволіць абыходзіць такія вузкія месцы сусветнага суднаходства, як Суэцкі канал і Чырвонае мора.

Расія развівае інфраструктуру ўздоўж Паўночнага марскога шляху, які праходзіць каля яе арктычнага ўзбярэжжа. Кітай, у сваю чаргу, прасоўвае канцэпцыю «Палярнага шаўковага шляху» як частку сваіх глабальных планаў развіцця транспартных і гандлёвых сувязяў.

Еўрасаюз разглядае расійскую і кітайскую актыўнасць як патэнцыйную пагрозу суверэнным правам арктычных дзяржаў і магчымую крыніцу абвастрэння напружанасці. Брусель заяўляе пра намер забяспечваць свабоду суднаходства на ўсіх гандлёвых маршрутах рэгіёна.

Для гэтага плануецца стварыць сумесны з партнёрамі марскі цэнтр бяспекі. Ён будзе абменьвацца інфармацыяй пра перамяшчэнне расійскага ценявога флоту, незаконны рыбны промысел і забруджванне мора, а таксама сачыць за агульнай сітуацыяй у рэгіёне.

ЕС таксама мае намер дамагацца выканання міжнародных правілаў бяспекі і экалагічных патрабаванняў Палярнага кодэкса, у тым ліку з дапамогай інспекцый суднаў. Акрамя таго, Еўракамісія плануе вывучыць перспектывы арктычнага суднаходства, каб загадзя ацаніць будучыя аб’ёмы перавозак, магчымыя новыя марскія калідоры і патрэбы ў флоце.

У энергетычнай палітыцы Еўрасаюз збіраецца захаваць ранейшы курс. Брусель не плануе здабываць вуглевадароды ў Арктыцы або закупляць нафту і газ з новых праектаў у гэтым рэгіёне.

Еўракамісар па энергетыцы Дан Ёргенсэн заявіў, што нафта, вугаль і газ павінны заставацца ў зямлі. Паводле Еўракамісіі, распрацоўка новых радовішчаў не вырашыць праблем энергетычнай бяспекі ЕС і наўрад ці будзе эканамічна апраўданай. Да таго ж ад пачатку разведкі і бурэння да рэальнага атрымання рэсурсаў можа прайсці некалькі гадоў ці нават дзесяцігоддзе. У Бруселі разлічваюць, што да таго часу патрэба Еўропы ў такіх крыніцах энергіі зменшыцца.

Пры гэтым ЕС мае намер развіваць аднаўляльную энергетыку ў Арктыцы, у тым ліку ветравую, гідраэнергетыку і геатэрмальную энергетыку, а таксама вытворчасць зялёнага вадароду. Аднак для гэтага неабходна не толькі вырабляць чыстую электраэнергію, але і забяспечваць яе спажыванне або перадачу на іншыя рынкі.

Таму ў стратэгіі прадугледжваецца ўмацаванне электрасеткавых сувязяў паміж Фінляндыяй і Швецыяй. Лінія электраперадачы Aurora, запушчаная ў студзені 2026 года, ужо злучае энергасістэмы дзвюх краін. У далейшым плануецца паглыбляць інтэграцыю іх электраэнергетычных рынкаў і ліквідаваць вузкія месцы ў сетках.

Яшчэ адзін прыярытэт — развіццё транспартнай і лічбавай інфраструктуры. Еўрасаюз хоча зрабіць сетку падводных кабеляў больш разнастайнай і знізіць рызыку таго, што пашкоджанне аднаго ўчастка прывядзе да маштабнага парушэння сувязі.

Для гэтага прасоўваецца праект Far North Fibre, які павінен злучыць Еўропу, Грэнландыю і Канаду з краінамі Усходняй Азіі. Ён мае забяспечыць высакахуткасны інтэрнэт для аддаленых населеных пунктаў, у тым ліку тых, дзе жывуць карэнныя народы, а таксама стварыць дадатковы канал перадачы даных для кантынентальнай Еўропы.

Пытанне абароны крытычнай інфраструктуры стала асабліва актуальным на фоне паведамленняў пра пагрозы падводным кабелям. Паводле інфармацыі Reuters, у мінулым месяцы сумесная аперацыя НАТА сарвала расійскія вучэнні, падчас якіх планавалася выпрабаваць магчымасці глыбакаводных падводных апаратаў для вываду са строю кабеляў сувязі паміж мацерыковай Нарвегіяй і архіпелагам Шпіцберген.

У адказ ЕС хоча стварыць арктычны кабельны цэнтр, які будзе займацца абаронай падводных кабеляў у Паўночнай Атлантыцы і Арктыцы, а таксама каардынаваць іх рамонт. Падобныя механізмы ўжо дзейнічаюць у Міжземным і Балтыйскім морах.

Брусель таксама мае намер паскорыць праект Rail Nordica, які прадугледжвае прывядзенне чыгуначнай сеткі паўночнай Фінляндыі да агульнаеўрапейскай шырыні каляіны. Гэта павінна палепшыць транспартную сумяшчальнасць рэгіёна з астатняй Еўропай.

Важнае значэнне для ЕС маюць і карысныя выкапні. Арктыка, асабліва Грэнландыя, валодае значнымі запасамі сыравіны, неабходнай для развіцця чыстай энергетыкі, вытворчасці акумулятараў і абароннай прамысловасці. Сярод такіх рэсурсаў — рэдказямельныя элементы, графіт і літый.

Праекты па здабычы крытычна важнай сыравіны ўжо развіваюцца ў Нарвегіі, Фінляндыі і Швецыі. Дзякуючы стратэгічнаму значэнню такіх праектаў для ЕС яны могуць разлічваць на больш шырокі доступ да фінансавання і паскораныя працэдуры атрымання дазволаў.

Разам з тым Еўрасаюз выступае супраць здабычы карысных выкапняў на глыбакаводных участках мора, пакуль навукоўцы не атрымаюць дастатковых ведаў пра глыбакаводныя экасістэмы і не будзе даказана, што такая дзейнасць не наносіць ім шкоды.

Такім чынам, новая арктычная стратэгія ЕС спалучае ўзмацненне бяспекі і абароны з развіццём гандлю, энергетыкі, транспарту і лічбавых камунікацый. Еўрасаюз імкнецца знізіць залежнасць ад знешніх пастаўшчыкоў і абараніць крытычную інфраструктуру, адначасова захоўваючы курс на адмову ад новых нафтагазавых праектаў у Арктыцы.

Каментары1

  • Хах
    21.10.2026
    Трамп дабіўся свайго: 1. прымусіць Еўропу заняцца сваёй абаронай
    2. Прымусіць Еўропу заняцца Арктыкай замест таго каб траціць грошы ЗША на абарону ад Кітая

Цяпер чытаюць

Від на Каложскую царкву безнадзейна сапсаваны8

Від на Каложскую царкву безнадзейна сапсаваны

Усе навіны →
Усе навіны

Забраў ката ў мяшку. Чаму беларус не змог вярнуць тавар у пункт выдачы заказаў?

«Зарабіў 1200, потым прыйшоў штраф на 1000». Беларусы дзеляцца ўмовамі працы на складзе Wildberries у «Вялікім Камені»12

Рада дырэктараў Nvidia не мае намеру вяртаць Джэнсэна Хуанга на пасаду генеральнага дырэктара1

Статкевіч пра Ціханоўскага: Ты патрэбны Беларусі. Вяртайся да сябе хутчэй, герой56

Ці нападалі мядзведзі ў Беларусі на людзей?1

Мігранты ўсё радзей едуць у багатыя краіны. І гэта можа стаць праблемай для тых краін10

Навукоўцы прыдумалі аднаразовыя кубачкі для кавы без кроплі пластыку2

«Рамантаваць будзе складаней, чым будаваць з нуля». Ці магчыма хутка аднавіць Крымскі мост?8

Жанчына злавіла ў Друці больш чым 13‑кілаграмовага шчупака ФОТАФАКТ4

больш чытаных навін
больш лайканых навін

Від на Каложскую царкву безнадзейна сапсаваны8

Від на Каложскую царкву безнадзейна сапсаваны

Галоўнае
Усе навіны →

Заўвага:

 

 

 

 

Закрыць Паведаміць