Літаратура

Букераўскую прэмію 2026 года атрымаў фантаст М. Джон Харысан за раман «Канец усяго» пра свет пасля катастрофы

81‑гадовы Харысан стаў самым пажылым уладальнікам Букераўскай прэміі ў гісторыі, якая лічыцца другой па прэстыжнасці пасля Нобелеўскай.

Фота: David Levenson/Getty Images

Уладальнікам Букераўскай прэміі 2026 года стаў брытанскі пісьменнік-фантаст Майкл Джон Харысан. Суддзі адзначылі яго раман The End of Everything («Канец усяго»), які расказвае пра катастрофу, што напаткала чалавецтва, піша Бі-бі-сі.

81‑гадовы Харысан стаў самым пажылым уладальнікам Букераўскай прэміі ў гісторыі. Папярэдняй найбольш узроставай лаўрэаткай была Маргарэт Этвуд, якая атрымала прэмію ў 2019 годзе, калі ёй было 79.

Ён таксама стаў першым у гісторыі лаўрэатам Букераўскай прэміі, які прыйшоў са свету навуковай фантастыкі.

Творы пісьменніка, які публікуецца пад імем М. Джон Харысан, упершыню пачалі выходзіць у фантастычным часопісе New Worlds яшчэ ў 1960‑х гадах. Пазней Харысан працаваў у гэтым выданні рэдактарам кніжнага раздзела.

Ён апублікаваў 13 раманаў. Сярод самых вядомых яго твораў — цыкл Viriconium («Вірыконіум»), а таксама раманы Light («Святло») і Nova Swing («Нова Свінг»).

Хоць Харысан не любіць, калі яго творчасць адносяць да якіх-небудзь жанраў, яго называюць «тытанам навукова-фантастычнай літаратуры». «Ён па-сапраўднаму арыгінальны мысліцель, пісьменнік, які сфарміраваў свой жанр і які сур'ёзна ставіцца да ідэй», — сказала кіраўніца Фонду Букераўскай прэміі Гэбі Вуд.

Атрымаўшы ўзнагароду, Харысан адказаў на пытанні ўдзельнікаў цырымоніі. Сярод іншага яго спыталі, што ён хацеў бы сказаць тым чытачам, якія ўпершыню сутыкнуліся з яго творамі.

«Мы жывём у змрочным свеце, і ён будзе заставацца змрочным. У гэтым ёсць нешта вельмі дзіўнае, — адказаў пісьменнік. — Але калі ўсё скончыцца, нас можа чакаць нейкая, не магу сказаць каб надзея ці душэўны спакой, але нейкае палягчэнне».

Што кажуць пра раман-пераможцу

Дзеянне рамана The End of Everything, за які Харысан атрымаў прэмію, разгортваецца ў недалёкай будучыні, пасля таго як свет напаткала невядомая катастрофа, якая выклікала распад грамадства.

Галоўныя героі рамана — мужчына і яго цётка, якія жывуць на беразе мора ў паўднёва-ўсходняй Англіі пасля нейкай катастрафічнай падзеі і прыбыцця на Зямлю загадкавых іншапланетных істот.

Аўтар рамана казаў, што спецыяльна пазбягаў падрабязнага апісання падзей, якія папярэднічалі гэтай катастрофе, каб чытачы адчувалі такое ж пачуццё дэзарыентацыі, як і героі твора.

«Ён расказвае пра катастрофу і апакаліпсіс — і пра тое, як у часы катастрофы і апакаліпсісу немагчыма зразумець, што насамрэч адбываецца, — сказала падчас цырымоніі кіраўніца журы гэтага года Мэры Бірд. — Але ў кнізе ёсць і мноства пробліскаў аптымізму».

«Нам пашанцавала не перажыць падобнае ў рэальным жыцці, але мы, як правіла, лічым, што ў момант прыходу катастрофы абавязкова ўсвадомім тое, што адбываецца, убачым яе прыкметы і зможам зразумець, што менавіта адбываецца, — працягнула Бірд. — Але Харысан кажа, што, калі катастрофа наступіць, вы нават не зразумееце, што здарылася».

Брытанская газета Guardian хваліла кнігу, але адзначала, што гэты раман «не для ўсіх», New York Times заключала: «Чым больш мы даведваемся пра жыццё ў свеце гэтага рамана, які разваліўся, тым цяжэй яго спасцігнуць».

Выданне Literary Review апісвала раман як «працу, у роўнай ступені жахлівую і якая валодае надзвычайнай прыгажосцю і пяшчотай».

Аглядальнік Telegraph заключыў, што твор «пакідае адчуванне, што гэта не чытанне, а сон».

Яшчэ адзін крытык Telegraph напісаў: «У век, калі ўладары сістэм штучнага інтэлекту пагражаюць нашаму жыццю, а ўрад рэкамендуе нам запасацца кансервамі і бутыляванай вадой, гэта перш за ўсё раман, які можна назваць сапраўды своечасовым».

Каментары

Цяпер чытаюць

На канцэрт Кадышавай у Мінску ў какошніках прыйшлі нават мужчыны85

На канцэрт Кадышавай у Мінску ў какошніках прыйшлі нават мужчыны

Усе навіны →
Усе навіны

УСУ ўдарылі па Крымскім мосце. Рух транспарту спынены15

Турысты накідалі ў фантан Трэві амаль на 200 тысяч еўра менш пасля таго, як падыход да яго зрабілі платным4

Кітайскі маркетплэйс Temu сам прапанаваў беларусцы супрацоўніцтва, але зліўся, калі даведаўся яе грамадзянства13

Мінабароны расказала, як над Беларуссю збіваюць заблукалыя дроны2

З Янам Памедорам Рэуцкім развіталіся ў Варшаве

Канкурэнт Starlink страціў 40 спадарожнікаў: ракета не даляцела да арбіты

Сабаленка адкацілася на трэцяе месца ў сусветным рэйтынгу

Сэрца — амаль адзіны орган, які не хварэе на рак. Навукоўцы пачынаюць разумець чаму1

Грэцкі агонь, антыкітэрскі механізм, сільфій ды іншыя страчаныя вынаходніцтвы. Чаму чалавецтва іх забыла?1

больш чытаных навін
больш лайканых навін

На канцэрт Кадышавай у Мінску ў какошніках прыйшлі нават мужчыны85

На канцэрт Кадышавай у Мінску ў какошніках прыйшлі нават мужчыны

Галоўнае
Усе навіны →

Заўвага:

 

 

 

 

Закрыць Паведаміць